Bir şubeyi kapatmak, bir mağazayı taşımak ya da şirketin faaliyetine tamamen son vermek; zor bir ticari kararın ardından gelen, uzun bir idari süreçtir. Bu süreçte en çok ihmal edilen alanlardan biri SGK tarafıdır. İşyeri kapanış işlemleri eksik bırakıldığında, işyeri sistemde açık görünmeye devam edebilir, beklenmedik prim tahakkukları ve idari para cezaları ortaya çıkabilir.
Bu yazıda bir işyerinin kapanması sürecinde SGK açısından atılması gereken adımları, çalışanların çıkış süreçlerini, son bildirimleri ve borç kontrolünü bir kontrol listesi halinde ele alıyoruz.
Kapanış kararından önce: Planlama
İşyeri kapanışı, ilan edildiği gün başlayan bir süreç değildir. Kararın kesinleşmesinden önce şu soruların yanıtlanması gerekir:
- Kapanış tüm şirketi mi, yoksa yalnızca bir şube veya tesisi mi kapsıyor?
- Çalışanlar başka bir işyerine nakledilebilir mi?
- Çıkarılacak çalışan sayısı toplu işçi çıkarma eşiklerine ulaşıyor mu?
- Kıdem, ihbar ve izin ücreti yükümlülüklerinin toplam tutarı ne kadar?
- Geçmiş döneme ait prim borcu veya düzeltilmesi gereken bildirim var mı?
Toplu işçi çıkarma, İş Kanunu md. 29'a göre bir ay içinde 20–100 işçi çalıştıran işyerinde en az 10, 101–300 işçide en az %10, 301 ve üzeri işçide en az 30 işçinin çıkarılması halinde söz konusu olur ve bildirim yükümlülükleri doğurur. Bu süreci toplu işten çıkarma süreci yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Çalışanların çıkış süreci
Fesih ve tazminatlar
İşyerinin kapanması nedeniyle iş sözleşmelerinin sona erdirilmesi, işveren tarafından yapılan bir fesihtir. Bu durumda en az 1 yıllık kıdemi olan çalışanlar kıdem tazminatına hak kazanır; ihbar süreleri de uygulanır:
| Hizmet süresi | İhbar süresi |
|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta |
| 6 ay – 1,5 yıl | 4 hafta |
| 1,5 – 3 yıl | 6 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta |
İşveren, ihbar süresine ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi feshedebilir. Kıdem tazminatı tavanı, fesih tarihindeki döneme göre uygulanır; 1 Temmuz – 31 Aralık 2026 döneminde tavan 73.729,87 TL'dir. Kullanılmamış yıllık izin ücretleri de fesihte ödenir.
Çıkış kodu
İşyerinin kapanması nedeniyle sona eren sözleşmeler için işten ayrılış bildirgesinde 17 – işyerinin kapanması kodu kullanılır. Kapanış toplu işçi çıkarma prosedürüyle yürütülüyorsa 15 kodunun mu 17 kodunun mu daha uygun olduğu somut duruma göre değerlendirilmelidir. Çalışanlar başka bir işverene devrediliyorsa işyeri devrine ilişkin kurallar ayrıca incelenmelidir.
Çalışma belgesi
Her çalışana İş Kanunu md. 28 uyarınca çalışma belgesi verilmelidir. Vermemenin 2026 yılı idari para cezası her işçi için 2.531 TL'dir.
Örnek senaryo
Bir perakende şirketi, kârlılığı düşen bir mağazasını Kasım 2026'da kapatma kararı alıyor. Mağazada 2 yıldır çalışan ve aylık giydirilmiş brüt ücreti örnek olarak 45.000 TL olan bir satış danışmanının kıdem tazminatı yaklaşık 2 × 45.000 = 90.000 TL'dir; ücret tavanın altında kaldığı için tavan sınırlaması uygulanmaz. Bu çalışanın ihbar süresi 6 haftadır (1,5–3 yıl arası). Şirket, ihbar süresini çalıştırarak kullandırabilir ya da bu sürenin ücretini peşin ödeyerek sözleşmeyi hemen sona erdirebilir. Kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi kesilir; kesin hesap için tam hizmet süresi ve giydirilmiş ücret kalemleri ayrıca netleştirilmelidir.
SGK açısından adım adım işyeri kapanış işlemleri
- İşten ayrılış bildirgelerini verin: Her çalışan için, sözleşmenin sona ermesinden sonra kanuni süre içinde bildirge verin.
- Son dönem bildirimini yapın: Kapanış ayına ait gün ve kazançları MUHSGK beyannamesiyle bildirin; kapanış ayında ödenen izin ücreti gibi prime tabi kalemleri unutmayın.
- Tahakkukları ödeyin: Son aya ait prim tahakkukunu süresinde ödeyin.
- Borç dökümünü kontrol edin: Geçmiş dönemlere ait ödenmemiş borç, gecikme zammı veya idari para cezası olup olmadığını kontrol edin.
- Bekleyen düzeltmeleri tamamlayın: Hatalı bildirimler varsa ek veya iptal belgelerle düzeltin.
- İşyerinin kapandığını SGK'ya bildirin: İşyerinin faaliyetine son verdiğini, mevzuatta öngörülen süre ve usulle SGK'ya bildirin. Bildirim yapılmadığında işyeri sistemde aktif görünmeye devam edebilir.
- Vergi kaydını kapatın: Vergi dairesi nezdinde işyeri veya mükellefiyet kaydının kapatılması işlemlerini mali müşavirinizle yürütün.
- Belgeleri arşivleyin: Bordro, bildirge, özlük ve iş sağlığı güvenliği kayıtlarını yasal saklama yükümlülüklerine uygun şekilde saklayın.
Şube kapanışı ile şirket kapanışı arasındaki fark
| Konu | Şube kapanışı | Şirketin tamamen kapanması |
|---|---|---|
| SGK kaydı | Yalnızca ilgili işyeri sicili kapatılır | Tüm işyeri sicilleri kapatılır |
| Çalışanlar | Nakil seçeneği değerlendirilebilir | Tüm sözleşmeler sona erer |
| Ticaret sicili | Şube kaydı terkin edilir | Tasfiye süreci yürütülür |
| Vergi | Şube adresi kaydı kapatılır | Mükellefiyet sona erdirilir |
Şube kapanışında çalışanların başka bir işyerine nakli mümkünse, bu nakil sözleşme ve iş koşulları açısından ayrıca değerlendirilmelidir. Nakil ve adres değişikliği işlemleri için işyeri nakli ve adres değişikliğinde SGK işlemleri yazımıza bakabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Çalışanların çıkışlarını yapıp işyerinin kapandığını SGK'ya bildirmemek
- Kapanış ayının prim bildirimini unutmak
- Kod 17 yerine çalışanlara istifa dilekçesi imzalatmak
- Kıdem ve ihbar hesaplarında güncel tavanı kullanmamak
- Arşivleri yasal saklama sürelerini düşünmeden imha etmek
- Prim borcunu kapatmadan tasfiyeyi tamamlamaya çalışmak
Bu hataların çoğu, kapanış sürecinin tek bir sorumluya bağlanmamasından kaynaklanır. Süreç başlarken İK, muhasebe ve hukuk tarafını bir araya getiren kısa bir kapanış planı hazırlamak; her adım için sorumlu ve hedef tarih belirlemek, son dakika sürprizlerini büyük ölçüde önler.
Kapanış sürecinizi güvenle yönetin
Bir işyerinin kapanması; çalışanlar, kurumlar ve yükümlülükler açısından çok sayıda adımın doğru sırayla atılmasını gerektirir. İK Partner olarak kapanış ve küçülme süreçlerinde fesih planlamasından SGK bildirimlerine kadar uçtan uca destek veriyoruz. İş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimiz hakkında ücretsiz ilk görüşme talep edebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Somut durumlarınız için hukuk danışmanınıza veya mali müşavirinize başvurmanızı öneririz.
