İşveren belirsiz süreli bir iş sözleşmesini sona erdirmeye karar verdiğinde önünde iki yol vardır: çalışana kanuni bildirim süresi boyunca çalışmaya devam ettirerek ihbar önelini kullandırmak ya da bu süreye ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi hemen sona erdirmek. İki yol da İş Kanunu md. 17'ye uygundur; ancak maliyet, vergi, kıdem süresi ve iş sürekliliği açısından sonuçları birbirinden oldukça farklıdır.
Bu yazıda iki seçeneği aynı örnek çalışan üzerinden sayısal olarak karşılaştırıyor, karar verirken göz önünde bulundurmanız gereken kriterleri bir kontrol listesi halinde sunuyoruz.
İki Seçeneğin Hukuki Çerçevesi
İş Kanunu md. 17, belirsiz süreli sözleşmenin feshinde çalışanın kıdemine göre 2 ile 8 hafta arasında değişen bildirim süreleri öngörür. Aynı madde, işverene bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi feshetme imkânı tanır.
- Önel kullandırma: Fesih bildirimi yapılır, çalışan bildirim süresi boyunca çalışmaya devam eder, sözleşme sürenin sonunda biter.
- Peşin ödeme: Fesih bildirimiyle birlikte bildirim süresine ait ücret ödenir, sözleşme bildirim anında sona erer.
Bir de iki yolun yanlış karıştırıldığı durum vardır: Önel kısmen kullandırılıp kalan süre ödenmeden sözleşmeye son verilirse, eksik süreye ait ihbar tazminatı doğar.
Önel Süresince İş Arama İzni
Önel kullandırılan çalışana, İş Kanunu md. 27 uyarınca yeni bir iş bulması için iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapılmaksızın günde en az 2 saat iş arama izni verilmelidir. Çalışan isterse bu izinleri birleştirerek toplu kullanabilir; bu durumda iş arama izinlerini işten ayrılacağı günden önceki günlere denk gelecek şekilde kullanması gerekir.
İş arama izni kullandırılmaz veya eksik kullandırılırsa, o süreye ait ücret ayrıca ödenir; izin süresinde çalıştırma halinde kanun ek ücret öngörür. Bu nedenle önel kullandırma seçeneğinde 8 haftalık bir sürenin tamamında tam verim beklemek gerçekçi değildir.
Sayısal Karşılaştırma: Aynı Çalışan, İki Yol
Örnek senaryo: Çıplak brüt ücreti 55.000 TL, giydirilmiş brüt ücreti 60.000 TL olan ve 3 yıldan fazla kıdemi bulunan bir çalışanın sözleşmesi feshediliyor. Bildirim süresi 8 hafta (56 gün). İşyeri teşviksiz, işveren SGK payı %21,75 ve işsizlik sigortası işveren payı %2.
Peşin ödeme:
- İhbar tazminatı: 60.000 ÷ 30 × 56 = 112.000,00 TL (brüt)
- SGK primi yoktur; gelir vergisi ve damga vergisi kesilir.
- Bu süre boyunca çalışandan iş görme edimi alınmaz.
Önel kullandırma (basitleştirilmiş):
- 56 günlük çıplak brüt ücret: 55.000 ÷ 30 × 56 = 102.666,67 TL
- İşveren SGK ve işsizlik payı (%23,75): 24.383,33 TL
- Toplam işveren maliyeti: 127.050,00 TL (yan ödemeler hariç)
- Karşılığında çalışan, iş arama izni dışında kalan sürelerde çalışmaya devam eder.
| Kriter | Önel kullandırma | Peşin ödeme |
|---|---|---|
| Nakit çıkışı | Süreye yayılır | Tek seferde |
| SGK primi | Ücret üzerinden ödenir | Yok |
| Çalışandan iş alınması | Var (iş arama izni hariç) | Yok |
| Sözleşmenin bitiş tarihi | Önel sonu | Bildirim tarihi |
| Kıdem süresine etkisi | Önel süresi kıdeme eklenir | Uygulamada tartışmalı olabilir |
| Bilgi güvenliği ve ekip etkisi | Risk yönetimi gerekir | Risk daha düşük |
Bu karşılaştırma bir genelleme değil, yöntem örneğidir. Teşvik durumunuz, yan ödemeler ve çalışanın vergi dilimi sonucu değiştirir.
Kıdem Tazminatına ve Tavana Etkisi
Önel kullandırıldığında sözleşme sürenin sonunda bittiği için kıdem süresi uzar ve fesih tarihi ileri kayar. Bunun iki sonucu olabilir:
- Kıdem süresinin uzaması: Kesirli süre artar; bir yılı dolmak üzere olan çalışanlarda önel süresi kıdem tazminatı hakkını doğurabilir.
- Tavan döneminin değişmesi: Örnek senaryo: 10 Haziran 2026'da 8 haftalık önelle yapılan bir fesih 5 Ağustos 2026'da hüküm doğurur. Tavanı aşan ücretli bir çalışan için tavan 64.948,77 TL yerine 73.729,87 TL olur; bu, her hizmet yılı için 8.781,10 TL fark demektir.
Ayrıca önel süresinde yapılacak ücret artışları ve ikramiye ödemeleri de giydirilmiş ücreti, dolayısıyla kıdem tazminatını etkiler.
İhbar Önelini Kullandırmak Tercih Edilirse: Süreç Yönetimi
Önel kullandırmaya karar verdiyseniz, bu dönemin hem çalışan hem ekip açısından düzenli geçmesi için birkaç pratik adım öneririz:
- Devir planı hazırlayın: Çalışanın sorumlulukları, devredilecek dosyalar ve devralacak kişiler ilk hafta içinde yazılı hale getirilsin.
- İş arama izni takvimini kayda alın: Günlük 2 saatlik izinlerin hangi saatlerde kullanılacağı ya da toplu kullanım talebi yazılı olarak belgelensin. Kullandırılmayan izin, ek ücret yükümlülüğü doğurur.
- Erişim yetkilerini kademeli daraltın: Kritik sistemlere erişim, devir ilerledikçe gözden geçirilsin; ancak çalışanın işini yapmasını engelleyecek ani kısıtlamalardan kaçının.
- Ekibe zamanında bilgi verin: Belirsizlik, söylentiye ve verim kaybına yol açar. Ayrılışın nasıl duyurulacağını çalışanla birlikte planlamak, profesyonel bir ayrılık için önemlidir.
- Ücret ve yan hakları kesintisiz sürdürün: Önel süresi, sözleşmenin devam ettiği bir dönemdir; ücret, prim ve diğer haklar normal şekilde ödenmelidir.
- Çıkış görüşmesini planlayın: Son hafta yapılan bir çıkış görüşmesi, hem bilgi devrini tamamlar hem de kurumsal öğrenme sağlar.
Önel süresinde çalışanın performansı beklenenin altına düşer ve süreç sorun yaratmaya başlarsa, kalan süreye ait ücreti ödeyerek sözleşmeyi erkenden sona erdirmek de mümkündür. Bu ara çözümde kullanılan ve ödenen süreleri yazılı olarak ayırmayı unutmayın.
İhbar Önelini Kullandırmak mı? Karar Kontrol Listesi
- Çalışanın işi devretmesi gereken kritik bir görevi var mı?
- Pozisyon gizli bilgiye, müşteri ilişkilerine veya sistem erişimine sahip mi?
- Fesih kararının ekip moraline etkisi önel süresinde nasıl yönetilecek?
- Fesih tarihi tavan dönem geçişine denk geliyor mu?
- Çalışanın kıdemi bir yıl sınırına yakın mı?
- Nakit akışınız tek seferlik ödemeye uygun mu?
- İş arama izinlerinin planlaması ve kaydı nasıl yapılacak?
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Somut fesih kararlarında hukuk danışmanınıza ve mali müşavirinize danışın.
Fesih Planınızı Birlikte Yapalım
Doğru yol, yalnızca maliyete değil pozisyonun niteliğine ve şirketinizin risk iştahına da bağlıdır. İK Partner, fesih takviminizi, ihbar ve kıdem hesaplarınızı ve iş arama izni planlamasını birlikte kurgular. Hesap yöntemi için ihbar tazminatı hesaplama rehberimize bakabilir, iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimiz için ücretsiz ilk görüşme talep edebilirsiniz.
