Çalışanın brüt ücreti yıl boyunca aynı kaldığı hâlde net maaşının bazı aylarda düşmesi, bordro ekiplerinin her yıl en çok açıklama yapmak zorunda kaldığı konudur. Bunun nedeni, ücret gelirinde vergi tarifesinin aylık matraha değil, yıl başından beri biriken matraha uygulanmasıdır. Gelir vergisi dilimleri bordro hesabı, her ayın vergi matrahını kümülatif toplama ekleyip tarifeyi bu toplama uygulayan, ardından asgari ücret istisnasını düşerek ödenecek vergiyi bulan hesaplama yöntemidir.
Bu rehber, tarifeyi tek başına anlatmak yerine onun bordronun her satırına nasıl yansıdığını 12 aylık bir örnekle gösterir. Tarifenin kendisi ve örnek yıllık matrahlar için 2026 gelir vergisi dilimleri, tüm oran ve tutarlar için 2026 bordro parametreleri yazılarımıza başvurabilirsiniz.
2026 Ücret Tarifesi: Bordroda Kullanılacak Sınırlar
Ücret gelirlerine uygulanan 2026 tarifesi beş dilimden oluşur. Oranlar Gelir Vergisi Kanunu'nda yer alır; dilim sınırları her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir.
| Kümülatif yıllık matrah | Oran | Dilim başına sabit vergi |
|---|---|---|
| 0 – 190.000 TL | %15 | — |
| 190.000 – 400.000 TL | %20 | 28.500 TL |
| 400.000 – 1.500.000 TL | %27 | 70.500 TL |
| 1.500.000 – 5.300.000 TL | %35 | 367.500 TL |
| 5.300.000 TL üzeri | %40 | 1.697.500 TL |
Ücret dışı gelirlerde üçüncü dilim 1.000.000 TL'de biter; bordroda ücret tarifesinin seçili olması gerekir. Tarife yalnızca yıl içinde bir kez belirlenir, ay ay değişmez.
Bordroda Vergi Hesabının Sırası
Her ay aynı adımlar tekrarlanır:
- Brüt ücret: Ay içindeki tüm ücret, prim ve ikramiye ödemeleri toplanır.
- SGK işçi payı ve işsizlik sigortası: Prime esas kazanç üzerinden %14 ve %1 kesilir. Prime esas kazancın üst sınırı 2026'da aylık 297.270 TL'dir; bu sınırı aşan kısımdan prim kesilmez.
- Gelir vergisi matrahı: Brüt ücretten SGK ve işsizlik kesintileri (varsa özel indirimler) düşülür.
- Kümülatif matrah: Ayın matrahı, yıl başından önceki aya kadar biriken matraha eklenir.
- Hesaplanan gelir vergisi: Tarife kümülatif toplama uygulanır; önceki ayların vergisi düşülerek bu aya düşen vergi bulunur.
- Asgari ücret istisnası: Asgari ücretin aynı aya düşen vergisi kadar tutar hesaplanan vergiden indirilir.
- Damga vergisi: Brüt ücretin binde 7,59'u hesaplanır; asgari ücrete isabet eden kısım istisnadır.
- Net ücret: Brüt ücretten tüm kesintiler düşülür.
Kümülatif matrahın mantığını ayrıca incelemek isterseniz kümülatif vergi matrahı yazımız kısa bir giriş sunar.
Asgari Ücret İstisnasının 2026 Tutarları
Asgari ücretin aylık gelir vergisi matrahı 28.075,50 TL'dir. İstisna tutarı, bu matrahın kendi kümülatif toplamına tarifenin uygulanmasıyla bulunur. Asgari ücretin kümülatif matrahı da temmuzda ikinci dilime geçtiği için istisna tutarı yıl içinde değişir:
| Dönem | Gelir vergisi istisnası (tam ay) |
|---|---|
| Ocak – Haziran | 4.211,33 TL |
| Temmuz | 4.537,75 TL |
| Ağustos – Aralık | 5.615,10 TL |
Damga vergisi istisnası her tam ay için 33.030,00 × 0,00759 = 250,70 TL'dir. Eksik günlü aylarda istisnaların nasıl oranlanacağı ve uygulama ayrıntıları için asgari ücret vergi istisnası yazımıza bakabilirsiniz.
Ay Ay Örnek: Brüt 80.000 TL Ücretli Temsilî Çalışan
Temsilî çalışanın aylık brüt ücreti yıl boyunca 80.000 TL'dir; ek ödeme, prim veya özel indirim yoktur. Ücret prime esas kazanç üst sınırının altında olduğu için kesintiler her ay aynıdır:
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Brüt ücret | 80.000,00 TL |
| SGK işçi payı (%14) | 11.200,00 TL |
| İşsizlik sigortası işçi payı (%1) | 800,00 TL |
| Aylık gelir vergisi matrahı | 68.000,00 TL |
| Damga vergisi (80.000 × 0,00759 = 607,20; istisna 250,70 düşülür) | 356,50 TL |
Gelir vergisi ise kümülatif matraha göre aydan aya değişir:
| Ay | Kümülatif matrah | Hesaplanan GV | İstisna | Ödenecek GV | Net ücret |
|---|---|---|---|---|---|
| Ocak – Şubat | 68.000 → 136.000 TL | 10.200,00 TL | 4.211,33 TL | 5.988,67 TL | 61.654,83 TL |
| Mart | 204.000 TL | 10.900,00 TL | 4.211,33 TL | 6.688,67 TL | 60.954,83 TL |
| Nisan – Mayıs | 272.000 → 340.000 TL | 13.600,00 TL | 4.211,33 TL | 9.388,67 TL | 58.254,83 TL |
| Haziran | 408.000 TL | 14.160,00 TL | 4.211,33 TL | 9.948,67 TL | 57.694,83 TL |
| Temmuz | 476.000 TL | 18.360,00 TL | 4.537,75 TL | 13.822,25 TL | 53.821,25 TL |
| Ağustos – Aralık | 544.000 → 816.000 TL | 18.360,00 TL | 5.615,10 TL | 12.744,90 TL | 54.898,60 TL |
Tabloyu okumak
- Mart: Kümülatif matrah 136.000 TL'den 204.000 TL'ye çıkar. Ayın matrahının 54.000 TL'si %15, kalan 14.000 TL'si %20 ile vergilenir: 8.100 + 2.800 = 10.900 TL. Bu, ilk dilim atlamasıdır.
- Haziran: Kümülatif matrah 400.000 TL sınırını aşar. 60.000 TL %20, 8.000 TL %27 ile vergilenir: 12.000 + 2.160 = 14.160 TL.
- Temmuz: Matrahın tamamı %27 dilimindedir (68.000 × %27 = 18.360 TL). İstisna ise asgari ücretin kendi dilim geçişi nedeniyle yalnızca kısmen artmıştır; net ücret yılın en düşük seviyesine iner.
- Ağustos: Hesaplanan vergi aynı kalır, ancak istisna 5.615,10 TL'ye yükseldiği için net ücret temmuza göre 1.077,35 TL artar.
Yıl toplamında çalışanın hesaplanan gelir vergisi 182.820,00 TL, istisna toplamı 57.881,23 TL ve ödenen gelir vergisi 124.938,77 TL olur. Kontrol için: 816.000 TL yıllık matraha tarifenin doğrudan uygulanması da 70.500 + 416.000 × %27 = 182.820 TL sonucunu verir. Aylık hesapların toplamı ile yıllık tarife sonucunun eşleşmesi, bordronuzdaki kümülatif hesabın doğru çalıştığını gösteren basit bir testtir.
İkramiye ve Prim Dilimi Nasıl Etkiler?
Temsilî çalışana haziran ayında 40.000 TL brüt ikramiye ödendiğini varsayalım. İkramiyeden 6.000 TL SGK ve işsizlik payı kesilir; vergi matrahına 34.000 TL eklenir. Haziran ayının toplam matrahı 102.000 TL olur ve kümülatif matrah 340.000 TL'den 442.000 TL'ye çıkar:
| Hesap | Tutar |
|---|---|
| 60.000 TL × %20 | 12.000,00 TL |
| 42.000 TL × %27 | 11.340,00 TL |
| Haziran hesaplanan GV (ikramiyeli) | 23.340,00 TL |
| Haziran hesaplanan GV (ikramiyesiz) | 14.160,00 TL |
| İkramiyenin yarattığı ek vergi | 9.180,00 TL |
Ek vergi, 34.000 TL'nin tamamının %27 ile vergilenmesine eşittir. Çünkü çalışan yıl sonuna kadar zaten %27 dilimindedir; ikramiye yalnızca dilim geçişini öne çekmiştir. İkramiyenin damga vergisi 303,60 TL'dir ve net ikramiye 40.000 − 6.000 − 9.180 − 303,60 = 24.516,40 TL olur.
İşveren için sonuç: Yıl içinde aynı dilimde kalan bir çalışan için ikramiyenin hangi ayda ödendiği yıllık toplam vergiyi değiştirmez; yalnızca aylık netlerin dağılımını değiştirir. Çalışan yıl sonunda üst dilime geçecekse ödeme zamanlaması toplam vergiyi etkileyebilir. Bu tür planlamalarda mali müşavirinizle birlikte hesap yapın. Dilim atlamanın çalışan iletişimi boyutu için vergi dilimi atlama ve net maaş düşüşü yazımız pratik öneriler içerir.
Özel Durumlar
- Yıl içinde işe başlayan çalışan: Yeni işverende kümülatif matrah sıfırdan başlar. Çalışanın önceki işyerindeki geliri, yıllık beyan yükümlülüğü doğup doğmadığı açısından ayrıca değerlendirilir.
- Birden fazla işverenden ücret alan çalışan: Her işveren kendi kümülatifini tutar; yıllık beyanname gerekip gerekmediği güncel eşik tutarlarına göre belirlenir.
- Prime esas kazanç üst sınırını aşan ücretler: Sınırın üzerindeki kısımdan SGK kesilmediği için vergi matrahı brüt ücretin %85'inden yüksek olur ve dilim geçişleri hızlanır.
- Eksik günlü aylar: Rapor veya ücretsiz izin nedeniyle eksik çalışılan aylarda hem matrah hem de istisna tutarı değişebilir.
- Engellilik indirimi: Engelli çalışanlarda indirim tutarı matrahtan düşülür ve dilim geçişlerini geciktirir.
Adım Adım Bordro Kontrol Listesi
- [ ] Bordro programında 2026 ücret tarifesi seçili ve dilim sınırları doğru.
- [ ] Asgari ücret istisnası her ay doğru dönem tutarıyla uygulanıyor.
- [ ] Kümülatif matrah işe giriş tarihinden itibaren doğru taşınıyor.
- [ ] İkramiye ve prim ödemeleri ödendiği ayın matrahına ekleniyor.
- [ ] Yıllık toplam vergi, yıllık matraha tarifenin doğrudan uygulanmasıyla karşılaştırılıyor.
- [ ] Dilim geçişi beklenen aylardan önce çalışanlara bilgilendirme yapılıyor.
Sık Yapılan Hatalar
- Tarifeyi aylık matraha uygulamak: Her ayı ocak gibi hesaplamak, yıl ortasından sonra eksik vergi kesilmesine yol açar.
- Ücret dışı tarifeyi kullanmak: Üçüncü dilimin 1.000.000 TL'de bittiği tarife ücretliler için yanlıştır.
- İstisnayı yıl boyu sabit almak: Temmuz ve sonrasında istisna tutarı değişir.
- İkramiyeyi farklı aya kaydırmak: Ödeme hangi aydaysa matrah o aya aittir.
- Netleri yıl başında garanti etmek: "Net maaşınız şudur" şeklinde sabit net taahhüdü, dilim atlamalarında işveren maliyetini artırır.
Kapanış
Gelir vergisi dilimleri bordro hesabı, doğru kurulan bir kümülatif mantıkla öngörülebilir hâle gelir. Yıl başında birkaç örnek ücret için dilim geçiş aylarını çıkarmak, hem bütçe planlamasını kolaylaştırır hem de çalışanların "netim neden düştü" sorusunu önceden yanıtlar. Bordro süreçlerinizi ve ücret politikanızı birlikte gözden geçirmek isterseniz iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimizden yararlanabilir veya bizimle iletişime geçin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; vergi veya hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Tutarlar 2026 yılı için yürürlükteki düzenlemelere göre hazırlanmıştır; uygulamadan önce güncel GİB duyurularını kontrol edin ve somut durumunuz için mali müşavirinizden destek alın.
