2022 yılından bu yana Türkiye'de ücretlilerin bordrosundaki en önemli kalemlerden biri asgari ücret vergi istisnasıdır. Bu düzenleme yalnızca asgari ücretlileri değil, asgari ücretin üzerinde ücret alan tüm çalışanları etkiler: Her ücretlinin ücretinin asgari ücrete isabet eden kısmı gelir vergisi ve damga vergisinden istisna tutulur.
Uygulamada istisna, eski asgari geçim indiriminin yerini almış gibi düşünülse de mantığı farklıdır. İstisna tutarı sabit bir indirim değildir; asgari ücretin kendi vergi matrahına ve bu matrahın yıl içinde hangi dilime düştüğüne göre hesaplanır. Bu nedenle 2026 yılında istisna tutarı yılın ilk ve ikinci yarısında farklılaşır.
Bu yazıda istisnanın nasıl hesaplandığını, 2026 rakamlarıyla ay bazında nasıl değiştiğini ve bordroda nelere dikkat edilmesi gerektiğini açıklıyoruz.
Asgari Ücret Vergi İstisnası Nedir?
İstisna, ücretin asgari ücrete karşılık gelen kısmının vergi dışında bırakılmasıdır. İki vergi türü için ayrı ayrı uygulanır:
- Gelir vergisi istisnası: Asgari ücretin gelir vergisi matrahı üzerinden hesaplanan vergi kadar tutar, çalışanın hesaplanan gelir vergisinden düşülür.
- Damga vergisi istisnası: Brüt asgari ücret üzerinden hesaplanan damga vergisi kadar tutar, çalışanın hesaplanan damga vergisinden düşülür.
Asgari ücretli bir çalışanda hesaplanan vergi ile istisna tutarı birbirine eşit olduğu için ödenecek vergi sıfırdır. Asgari ücretin üzerinde ücret alan çalışanda ise vergi yalnızca aşan kısım üzerinden fiilen ödenmiş olur.
2026'da Gelir Vergisi İstisnası Nasıl Hesaplanır?
Hesap üç adımda yapılır:
- Asgari ücretin matrahı bulunur: 33.030,00 TL brüt − 4.624,20 TL SGK işçi payı − 330,30 TL işsizlik işçi payı = 28.075,50 TL.
- Asgari ücretin kümülatif matrahı izlenir: Her ay bu tutar bir önceki aylara eklenir.
- O aya isabet eden vergi hesaplanır: Kümülatif matrahın o ayki artışına 2026 ücret tarifesi uygulanır; bulunan tutar istisnadır.
Asgari ücretin kümülatif matrahı altıncı ayın sonunda 168.453,00 TL'dir ve 190.000 TL'lik ilk dilimin içinde kalır. Yedinci ayda kümülatif matrah 196.528,50 TL'ye ulaşarak ikinci dilime geçer. Bu nedenle 2026'da istisna tutarı şöyle seyreder:
| Dönem | Asgari ücretin kümülatif matrahı (ay sonu) | Aylık gelir vergisi istisnası |
|---|---|---|
| Ocak – Haziran | 28.075,50 TL'den 168.453,00 TL'ye | 4.211,33 TL (28.075,50 × %15) |
| Temmuz | 196.528,50 TL | 4.537,75 TL (21.547,00 × %15 + 6.528,50 × %20) |
| Ağustos – Aralık | 224.604,00 TL'den 336.906,00 TL'ye | 5.615,10 TL (28.075,50 × %20) |
Yani istisna, yılın ikinci yarısında artar. Bu artış, kümülatif matrahı yükselen çalışanların net ücretindeki düşüşü kısmen dengeler.
Damga Vergisi İstisnası
Damga vergisi kümülatif hesaplanmadığı için istisna her ay aynıdır:
33.030,00 × 0,00759 = 250,70 TL
Örneğin aylık brüt ücreti 45.000 TL olan bir çalışanda hesaplanan damga vergisi 45.000 × 0,00759 = 341,55 TL'dir. İstisna düşüldüğünde ödenecek damga vergisi 341,55 − 250,70 = 90,85 TL olur.
Bordro Örneği: Asgari Ücretin Üzerinde Ücret
Örnek olarak ocak ayında aylık brüt 60.000 TL ücret alan bir çalışanı düşünelim (basitleştirilmiş hesap):
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Gelir vergisi matrahı (60.000 − 8.400 − 600) | 51.000,00 TL |
| Hesaplanan gelir vergisi (%15) | 7.650,00 TL |
| Gelir vergisi istisnası | −4.211,33 TL |
| Ödenecek gelir vergisi | 3.438,67 TL |
| Hesaplanan damga vergisi | 455,40 TL |
| Damga vergisi istisnası | −250,70 TL |
| Ödenecek damga vergisi | 204,70 TL |
Hesabın tamamını adım adım görmek isterseniz brütten nete maaş hesaplama rehberimize bakabilirsiniz.
Bordroda Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
İstisna uygulamasında karşılaşılan başlıca sorunlar şunlardır:
- Eksik günlü aylar: Çalışan ay içinde eksik gün yapmışsa istisna da genellikle çalışılan gün sayısına göre oranlanır. Bordro programının bu oranlamayı doğru yaptığını kontrol edin.
- İstisna, hesaplanan vergiyi aşamaz: Engelli indirimi gibi nedenlerle hesaplanan vergi istisna tutarının altına düşerse, ödenecek vergi sıfır olur; aradaki fark çalışana iade edilmez veya sonraki aya devretmez.
- Birden fazla işveren: Aynı anda birden fazla işverenden ücret alan çalışanlarda istisnanın nasıl uygulanacağı ayrı değerlendirme gerektirir.
- Kıdem ve ihbar ödemeleri: Tazminat ödemelerinin vergilendirilmesi ayrı kurallara tabidir; istisnayı bu ödemelere otomatik uygulamayın.
- Yıl içi parametre güncellemesi: Temmuz ve ağustos aylarında istisna tutarının değiştiğini bordro yazılımınızın doğru yansıttığını mutlaka kontrol edin.
Bu ayrıntıların her biri bordro sonucunu etkileyebileceğinden, özellikle karmaşık durumlarda mali müşavirinizle teyit etmeniz önemlidir.
Asgari Geçim İndiriminden İstisnaya Geçiş
2022'den önce ücretlilerin vergi yükü, medeni durum ve çocuk sayısına göre değişen asgari geçim indirimi (AGİ) ile hafifletiliyordu. 2022'de AGİ uygulaması kaldırıldı ve yerine asgari ücret istisnası getirildi. İki sistem arasındaki temel farklar şunlardır:
- Kişisel durumdan bağımsızlık: İstisna, çalışanın evli ya da bekâr olmasına veya çocuk sayısına göre değişmez; aynı ay ve aynı gün sayısı için herkese aynı tutarda uygulanır.
- Damga vergisini de kapsar: AGİ yalnızca gelir vergisini etkilerken istisna damga vergisini de kapsar.
- Dilimle değişen tutar: İstisna, asgari ücretin kümülatif matrahına bağlı olduğu için yıl içinde artabilir.
Bu farklar nedeniyle eski bordro alışkanlıklarıyla çalışan ekiplerin, istisnanın her ay ayrı satırda ve doğru tutarda gösterildiğini kontrol etmesi önemlidir.
Çalışanlara Nasıl Anlatılır?
İstisna, çalışanlar için genellikle soyut bir kavramdır. Kısa bir açıklama metni işinizi kolaylaştırır: "Ücretinizin asgari ücrete karşılık gelen kısmı gelir vergisi ve damga vergisinden muaftır. Bordronuzda önce ücretinizin tamamı üzerinden vergi hesaplanır, ardından asgari ücrete düşen vergi tutarı indirilir. Bu indirim yılın ikinci yarısında artar."
Doğru Bordro İçin Profesyonel Destek
Asgari ücret istisnası basit görünse de dilim geçişleri, eksik günler ve özel durumlar bordroda sık hata kaynağıdır. İK Partner, bordro parametrelerinizi ve uygulamalarınızı mevzuata göre gözden geçirir. İş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimizi incelemek ve ücretsiz ilk görüşme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Somut durumunuz için mali müşavirinize veya hukuk danışmanınıza başvurun.
