Bordro (İngilizce: Payroll), bir işyerinde belirli bir dönemde çalışanlara yapılacak ücret ödemelerini; brüt kazançları, yasal kesintileri, işveren yüklerini ve net ödenecek tutarları kişi bazında gösteren resmi hesap dökümü demektir. Bordro hem çalışana yapılan ödemenin belgesi hem de SGK ve vergi beyanlarının temel kaynağıdır.
Bordro, insan kaynakları ile muhasebenin kesiştiği noktadır. Doğru hazırlanmış bir bordro çalışan güvenini artırır, hatalı bir bordro ise idari para cezası, prim farkı ve işçilik davası riskini birlikte getirir. Bu yüzden bordro nedir sorusu, küçük işletme sahiplerinden büyük şirketlerin finans direktörlerine kadar herkesi ilgilendirir.
Bordro Nedir? Kapsamı ve Türleri
Bordro kavramı uygulamada birkaç farklı belgeyi anlatmak için kullanılır:
- Ücret bordrosu (maaş bordrosu): Tüm çalışanların dönem kazanç ve kesintilerini gösteren toplu liste.
- Ücret hesap pusulası: Her çalışana verilen, kendi ödemesinin ayrıntısını gösteren kişisel belge. İş Kanunu md. 37 gereği zorunludur. Ayrıntısı için ücret hesap pusulası maddemize bakabilirsiniz.
- Elektronik bordro: Pusulanın dijital ortamda üretilip çalışana iletilmesi.
- Özel bordrolar: İkramiye, fark ödemesi veya fesih hesaplamaları için hazırlanan ek bordrolar.
İngilizce kullanımda payroll kelimesi hem bordro belgesini hem de ücret hesaplama ve ödeme sürecinin bütününü ifade eder.
Bordroda Hangi Kalemler Bulunur?
Bir bordroda genellikle üç ana blok yer alır: kazançlar, kesintiler ve işveren yükleri. 2026 yılı için temel oranlar şöyledir:
| Blok | Kalem | 2026 oranı / bilgisi |
|---|---|---|
| Kazançlar | Temel ücret, fazla mesai, prim, ikramiye, yan haklar | Sözleşmeye göre |
| Kesintiler | SGK işçi payı | %14 |
| Kesintiler | İşsizlik sigortası işçi payı | %1 |
| Kesintiler | Gelir vergisi | Kümülatif tarife (%15'ten %40'a) |
| Kesintiler | Damga vergisi | Binde 7,59 |
| İstisna | Asgari ücret istisnası | Asgari ücrete isabet eden gelir ve damga vergisi |
| İşveren yükü | SGK işveren payı | %21,75 (prim indirimiyle imalatta %16,75, imalat dışında %19,75) |
| İşveren yükü | İşsizlik sigortası işveren payı | %2 |
Kazançların hepsi aynı şekilde vergilenmez; yemek ve yol gibi bazı yan haklarda belirli tutarlara kadar istisnalar vardır. Satır satır okuma rehberi için bordro kalemleri nasıl okunur yazımıza göz atabilirsiniz.
Bordro Nasıl Hazırlanır? Adımlar
Aylık bordro süreci genel olarak şu adımlarla ilerler:
- Puantajın kapatılması: Çalışılan gün, izin, rapor, fazla mesai ve eksik gün bilgileri toplanır.
- Değişkenlerin girilmesi: Prim, ikramiye, avans, icra kesintisi gibi o aya özgü kalemler işlenir.
- Brüt kazancın hesaplanması: Tüm kazanç kalemleri toplanır; istisna kalemleri ayrıştırılır.
- Kesintilerin hesaplanması: SGK, işsizlik, gelir vergisi ve damga vergisi hesaplanır; asgari ücret istisnası uygulanır.
- Netin bulunması ve kontrol: Net ücret hesaplanır, önceki ayla karşılaştırmalı kontrol yapılır.
- Ödeme ve beyan: Ücretler banka aracılığıyla ödenir; muhtasar ve prim hizmet beyannamesi verilir.
- Arşivleme: Bordro ve pusulalar, ispat açısından düzenli biçimde saklanır.
Örnek: 2026 Asgari Ücret Bordrosu
Aşağıdaki tablo, 2026 yılında tam ay çalışan asgari ücretli bir çalışanın bordrosunu özetler:
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Brüt ücret | 33.030,00 TL |
| SGK işçi payı (%14) | 4.624,20 TL |
| İşsizlik işçi payı (%1) | 330,30 TL |
| Gelir vergisi ve damga vergisi | İstisna nedeniyle 0 TL |
| Net ücret | 28.075,50 TL |
| İşverene toplam maliyet (teşviksiz) | 40.874,63 TL |
Asgari ücretin üzerindeki ücretlerde hesap, brüt ücret ve vergi dilimleri dikkate alınarak yapılır.
Yasal Yükümlülükler ve Riskler
Bordro süreci, birden fazla yasal yükümlülüğü bir araya getirir. 2026 yılı için öne çıkan idari para cezaları şunlardır:
- Ücret hesap pusulası düzenlememek (İş Kanunu md. 37): 9.943 TL
- Yasaya aykırı ücret kesme cezası uygulamak (md. 38): 9.943 TL
- Ücreti kasten ödememek, eksik ödemek veya banka hesabına ödememek (md. 32): her işçi ve her ay için 2.734 TL
- Asgari ücreti ödememek veya eksik ödemek (md. 39): her işçi ve her ay için 2.734 TL
Bunlara ek olarak, ücret alacakları 5 yıllık zamanaşımına tabidir. Bu da bordro kayıtlarının ve imzalı pusulaların en az bu süre boyunca düzenli saklanmasını önemli kılar. Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumlar için uzmana danışılmalıdır.
İK Uygulamasında İpuçları
- Puantaj kapanış tarihini sabitleyin; geç gelen değişiklikleri bir sonraki aya fark olarak işleyin.
- Her ay bir önceki ayla toplam brüt, net ve çalışan sayısı karşılaştırması yapın.
- Yan hakların vergi ve SGK sınıflandırmasını yılda en az bir kez gözden geçirin.
- Yıl başında yeni oranları, tavanları ve istisna tutarlarını ilk bordrodan önce sisteme girin.
Bordro Süreçlerinizi Güvenceye Alın
Bordro, hata toleransı en düşük İK süreçlerinden biridir. İş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimizle bordro kurgunuzu, yan hak sınıflandırmalarınızı ve belge düzeninizi birlikte gözden geçirebiliriz. Ücretsiz ilk görüşmede öncelikli risklerinizi belirleyelim.
İK sözlüğündeki diğer terimler için İK Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
