Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi (İngilizce: Open-Ended / Indefinite-Term Employment Contract), bitiş tarihi veya sona erme olgusu kararlaştırılmamış, taraflardan biri fesih iradesini bildirinceye kadar devam eden iş sözleşmesi anlamına gelir. Türk iş hukukunda kural olan sözleşme türüdür; süre belirtilmemiş her iş ilişkisi kural olarak belirsiz süreli kabul edilir.
Çalışanların büyük çoğunluğu bu sözleşmeyle istihdam edildiğinden, kavram İK ekiplerinin günlük işlerinin merkezindedir. İhbar süreleri, iş güvencesi, kıdem tazminatı ve fesih usulü gibi temel konuların neredeyse tamamı belirsiz süreli sözleşme üzerinden şekillenir.
Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi Nedir? Temel Özellikleri
4857 sayılı İş Kanunu md. 11'e göre iş ilişkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadığı haller belirsiz süreli sözleşme sayılır. Bu sözleşme türünün öne çıkan özellikleri şunlardır:
- Süresizlik: Sözleşme, bir tarih veya olayla değil, fesih bildirimiyle sona erer.
- Şekil: Kanun kural olarak özel bir şekle bağlamaz; ancak süresi bir yıl ve daha fazla olan sözleşmelerin yazılı yapılması gerekir (md. 8). Belirsiz süreli sözleşmenin yazılı yapılması hem ispat hem de uyum açısından güçlü biçimde önerilir.
- Yazılı belge yükümlülüğü: Yazılı sözleşme yapılmamışsa işveren en geç iki ay içinde genel ve özel çalışma koşullarını gösteren bir belgeyi işçiye vermekle yükümlüdür.
- Fesih güvenceleri: İhbar süreleri ve koşulları varsa iş güvencesi hükümleri bu sözleşmeye uygulanır.
Sözleşmede bulunması gereken maddelere ilişkin bir şablon için Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi Örneği yazımıza göz atabilirsiniz.
Belirsiz Süreli Sözleşme Nasıl Sona Erer?
Belirsiz süreli sözleşmeyi sona erdiren başlıca yollar şunlardır:
- Süreli (bildirimli) fesih: Taraflar, md. 17'deki ihbar sürelerine uyarak sözleşmeyi feshedebilir.
- Geçerli nedenle fesih: İş güvencesi kapsamındaki işçi için işveren, işçinin yeterliliği, davranışları veya işletme gerekleriyle ilgili geçerli bir nedene dayanmak zorundadır.
- Haklı nedenle (derhal) fesih: md. 24 ve 25'te sayılan hallerde bildirim süresi beklenmeden fesih.
- İkale (karşılıklı anlaşma): Tarafların ortak iradesiyle sona erme.
- Ölüm: İşçinin ölümü sözleşmeyi kendiliğinden sona erdirir.
İhbar süreleri hizmet süresine göre kademelidir: 6 aydan az hizmette 2 hafta, 6 ay–1,5 yıl arası 4 hafta, 1,5–3 yıl arası 6 hafta, 3 yıldan fazla hizmette 8 hafta. Bu süreler asgari olup sözleşmeyle artırılabilir. Ayrıntı için ihbar süresi maddemize bakabilirsiniz.
İş Güvencesiyle İlişkisi
İş güvencesi hükümleri yalnızca belirsiz süreli sözleşmeyle çalışanlara uygulanır. Bunun için işyerinde 30 veya daha fazla işçi çalışması, işçinin en az 6 aylık kıdeminin bulunması ve işveren vekili konumunda olmaması gerekir. Bu koşulları taşıyan işçinin sözleşmesi ancak geçerli bir nedenle, yazılı ve gerekçeli bildirimle feshedilebilir. Kavramın ayrıntısı için iş güvencesi maddemizi inceleyebilirsiniz.
Sık Karıştırılan Kavramlar
| Kavram | Anlamı | Belirsiz süreli sözleşmeyle ilişkisi |
|---|---|---|
| Belirli süreli sözleşme | Objektif nedene bağlı, süreli sözleşme | Zincirleme yapılırsa belirsiz süreliye dönüşebilir |
| Tam süreli sözleşme | Haftalık normal çalışma süresi esas alınır | Belirsiz süreli sözleşme tam veya kısmi süreli olabilir |
| Kısmi süreli sözleşme | Emsal tam süreli çalışmaya göre önemli ölçüde az çalışma | Süre ile değil, çalışma saati ile ilgilidir |
| Deneme süreli sözleşme | Sözleşmenin başına eklenen deneme kaydı | Belirsiz süreli sözleşmenin bir parçası olabilir |
"Belirsiz süreli" ifadesi sözleşmenin süresiyle, "tam/kısmi süreli" ifadesi ise çalışma saatiyle ilgilidir. Bu iki eksen birbirinden bağımsızdır; örneğin kısmi süreli ve belirsiz süreli bir sözleşme mümkündür.
Örnek Senaryo
Aşağıdaki durum örnek amaçlıdır. Bir yazılım şirketi, sözleşmesinde bitiş tarihi bulunmayan bir analisti işe alır ve sözleşmeye iki aylık deneme süresi ekler. Deneme süresi sorunsuz tamamlanır. Dört yıl sonra şirket, pozisyonun kaldırılması nedeniyle sözleşmeyi feshetmek ister. Şirkette 30'dan fazla çalışan bulunduğu için fesih geçerli bir nedene dayanmalı, yazılı ve gerekçeli olmalıdır; ayrıca işçinin dört yıllık hizmeti nedeniyle 8 haftalık ihbar süresine uyulmalı veya bu sürenin ücreti peşin ödenmelidir.
İK Uygulamasında İpuçları
- Sözleşmeyi yazılı yapın ve görev tanımı, ücret, çalışma yeri ile çalışma süresini açıkça belirtin.
- Deneme süresi kaydını kanuni sınırlar içinde tutun.
- Fesih kararlarında önce iş güvencesi kapsamını kontrol edin; ardından ihbar süresini ve ödeme kalemlerini hesaplayın.
- Fesih bildirimlerini yazılı yapın ve tebliğ kayıtlarını özlük dosyasında saklayın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut fesih kararlarında bir iş hukuku uzmanına danışmanız önerilir.
İK sözlüğündeki diğer terimler için İK Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
Sözleşme Setinizi Birlikte İnceleyelim
Standart iş sözleşmeniz, şirketinizin bugünkü çalışma modeline uymuyorsa küçük eksiklikler büyük uyuşmazlıklara dönüşebilir. İK Partner'ın iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetiyle sözleşme şablonlarınızı güncelleyebiliriz. İlk görüşmemiz ücretsizdir.
