Asgari Ücret İstisnası (İngilizce: Minimum Wage Income and Stamp Tax Exemption), ücretli çalışanların kazancının asgari ücrete isabet eden kısmının gelir vergisi ve damga vergisinden muaf tutulması anlamına gelir. 2022'den bu yana uygulanan bu düzenleme sayesinde asgari ücretli çalışanların netinden vergi kesilmez; daha yüksek ücretlilerde ise vergi yalnızca aşan kısım üzerinden doğar.
Bu istisna, Türkiye'deki her ücret bordrosunu doğrudan etkiler. Asgari ücret istisnası nedir sorusunu doğru yanıtlayamayan bir bordro süreci, hem çalışana yanlış net ücret ödenmesine hem de muhtasar beyanlarda hatalı vergi bildirimine yol açabilir. Bu yüzden konu bordro uzmanları kadar ücret politikası belirleyen yöneticileri de ilgilendirir.
Asgari Ücret İstisnası Nedir? Kapsamı
İstisna, Gelir Vergisi Kanunu ve Damga Vergisi Kanunu'nda yapılan değişikliklerle 1 Ocak 2022'den itibaren yürürlüğe girmiş ve daha önce uygulanan asgari geçim indiriminin yerini almıştır. Kapsamın temel unsurları şunlardır:
- Kimler yararlanır? Asgari ücretle veya daha yüksek ücretle çalışan tüm ücretliler. İstisna, ücret düzeyinden bağımsız olarak herkese aynı "asgari ücret tutarı" kadar uygulanır.
- Hangi vergiler? Hem gelir vergisi hem de ücretlerdeki damga vergisi.
- Ne kadar? Gelir vergisinde, asgari ücretin vergi matrahına isabet eden vergi kadar; damga vergisinde ise brüt asgari ücret üzerinden hesaplanan damga vergisi kadar.
- Hangi sınırla? İstisna, çalışanın kendi vergisini aşamaz; yani istisna nedeniyle çalışana ayrıca ödeme yapılmaz.
Nasıl Hesaplanır? Bordrodaki Mantığı
Hesaplama, çalışanın vergisinin önce normal şekilde bulunması, ardından asgari ücrete isabet eden verginin bu tutardan düşülmesi şeklinde yürür:
- Çalışanın brüt ücretinden SGK işçi payı (%14) ve işsizlik sigortası işçi payı (%1) düşülerek gelir vergisi matrahı bulunur.
- Bu matraha kümülatif tarife uygulanarak gelir vergisi hesaplanır.
- Asgari ücretin vergi matrahı (2026'da aylık 28.075,50 TL) için, asgari ücretin kendi kümülatif matrahına göre gelir vergisi hesaplanır; bu tutar istisnadır.
- Damga vergisinde brüt ücretin binde 7,59'u hesaplanır; brüt asgari ücretin damga vergisi düşülür.
Burada önemli bir ayrıntı vardır: Asgari ücretin vergi matrahı da yıl içinde birikir. 2026'da asgari ücretin kümülatif matrahı temmuz ayında 190.000 TL'lik ilk dilimi aştığı için, aylık gelir vergisi istisna tutarı ocak–haziran döneminde 4.211,33 TL iken temmuzda 4.537,75 TL'ye, ağustostan itibaren 5.615,10 TL'ye yükselir.
Örnek Senaryo: Ocak 2026, Brüt 50.000 TL
Aşağıdaki örnek tamamen açıklama amaçlıdır; bekâr, engellilik indirimi olmayan, yılın ilk ayındaki bir çalışan varsayılmıştır.
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Brüt ücret | 50.000,00 TL |
| SGK işçi payı (%14) + işsizlik (%1) | 7.500,00 TL |
| Gelir vergisi matrahı | 42.500,00 TL |
| Hesaplanan gelir vergisi (%15) | 6.375,00 TL |
| Asgari ücret gelir vergisi istisnası | 4.211,33 TL |
| Ödenecek gelir vergisi | 2.163,67 TL |
| Hesaplanan damga vergisi (binde 7,59) | 379,50 TL |
| Asgari ücret damga vergisi istisnası | 250,70 TL |
| Ödenecek damga vergisi | 128,80 TL |
| Net ücret | 40.207,53 TL |
Görüldüğü gibi istisna olmasaydı çalışanın gelir vergisi ve damga vergisi yükü yaklaşık 4.460 TL daha yüksek olacaktı. Aylık örnekler ve yıl içindeki değişimin tamamı için asgari ücret vergi istisnası nasıl uygulanır rehberimize bakabilirsiniz.
Sık Karıştırılan Kavramlar
| Kavram | Kısa açıklama |
|---|---|
| Asgari geçim indirimi (AGİ) | Aile durumuna göre değişen eski vergi indirimi; 2022'de kaldırıldı |
| Asgari ücret desteği | İşverenin prim yükünü azaltan, İşsizlik Sigortası Fonu'ndan karşılanan destek |
| Engelli indirimi | Ücretten indirilen ve matrahı düşüren ayrı bir indirim; istisnayla birlikte uygulanabilir |
| Vergi dilimi | Kümülatif matraha uygulanan oran basamağı; istisna tutarını da etkiler |
İK Uygulamasında İpuçları
- Kıst ay ve kısmi süreli çalışmalarda istisna, çalışılan gün sayısıyla orantılı olarak hesaplanır; bordro yazılımınızın bunu doğru yaptığını test edin.
- Birden fazla işverenden ücret alanlarda istisnanın nasıl uygulanacağı ayrıca değerlendirilmelidir.
- Net ücret anlaşmalarında istisna tutarının yıl içinde değişmesi brüt maliyeti etkiler; bütçeyi buna göre planlayın.
- Ücret hesap pusulasında istisna tutarlarının ayrı satırlarda gösterilmesi çalışan sorularını azaltır.
- Yıl ortasında işe girenlerde asgari ücretin kümülatif matrahı yine yıl başından itibaren dikkate alınır; çalışanın kendi kümülatif matrahı ise önceki işyerinden gelen bilgiye göre ilerler. Bu iki birikimi karıştırmamak, istisna tutarının yanlış hesaplanmasını önler.
- Ücret artışı dönemlerinde çalışanların "maaşım arttı ama netim beklediğim kadar artmadı" sorusuyla sık karşılaşırsınız. İstisnanın sabit bir tutar olduğunu ve artışın tamamen vergiye tabi kısma eklendiğini anlatan kısa bir not, bu iletişimi kolaylaştırır.
Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; özel durumlar için mali müşavirinize danışmanız önerilir.
Bordro Uyumunuzu Birlikte Kontrol Edelim
İstisna hesaplarının yazılımda doğru kurgulanması, muhtasar beyanların da doğru olması anlamına gelir. İş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimizle bordro parametrelerinizi örnek kayıtlar üzerinden test edebiliriz. Ücretsiz ilk görüşmede ihtiyacınızı netleştirelim.
İK sözlüğündeki diğer terimler için İK Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
