Toplu görüşme masasında işverenin elini güçlendiren şey, sert bir tutum değil, sağlam bir hazırlıktır. Sendikanın teklifine anında ve gerekçeli yanıt verebilen, her maddenin maliyetini bilen ve yönetimden net bir yetki almış bir heyet, hem daha makul bir sözleşmeye ulaşır hem de süreci daha kısa sürede tamamlar. TİS'e hazırlık, yetki tespiti yazısının gelmesini beklemeden başlaması gereken bir süreçtir.
Bu yazıda işverenin toplu görüşme öncesinde tamamlaması gereken adımları bir kontrol listesi halinde sunuyoruz. 2026 yılı SGK oranlarıyla basit bir maliyet senaryosu örneği de paylaşıyoruz.
1. Mevcut Durumun Fotoğrafını Çekin
Hazırlığın ilk adımı, işyerinizdeki mevcut durumu verilerle ortaya koymaktır:
- Personel verisi: Kapsamdaki çalışan sayısı, kıdem dağılımı, unvan ve ücret grupları.
- Ücret yapısı: Ortalama, en düşük ve en yüksek ücretler; ücret bileşenleri (temel ücret, vardiya zammı, ikramiye, sosyal yardımlar).
- Çalışma süreleri: Vardiya düzeni, fazla çalışma saatleri ve maliyeti.
- Mevcut TİS'in uygulaması: Varsa önceki TİS'in hangi maddelerinin sorun yarattığı, hangilerinin yoruma açık olduğu.
- Uyuşmazlık geçmişi: Son dönemde açılan davalar, arabuluculuk başvuruları ve temsilci şikâyetleri.
Bu verilerin tek bir dosyada derlenmesi, müzakere boyunca hızlı karar almanızı sağlar.
2. TİS'e Hazırlık İçin Maliyet Senaryoları Hazırlayın
Mali maddeler toplu görüşmenin kalbidir. Her ücret artışı önerisinin işverene toplam maliyetini, SGK işveren payı ve işsizlik sigortası işveren payı dahil olarak hesaplamak gerekir. 2026 yılında işveren SGK payı %21,75, işsizlik sigortası işveren payı %2'dir; teşviksiz durumda brüt ücretin üzerine toplam %23,75 işveren yükü eklenir.
Örnek maliyet senaryosu
Örnek olarak, kapsamda 120 işçinin bulunduğu ve ortalama aylık brüt ücretin 40.000 TL olduğu bir işyerini ele alalım (prim indirimi ve teşvikler dikkate alınmamıştır):
| Senaryo | Ortalama brüt ücret | Kişi başı aylık işveren maliyeti | 120 işçi aylık toplam | Mevcut duruma göre yıllık ek maliyet |
|---|---|---|---|---|
| Mevcut | 40.000 TL | 49.500 TL | 5.940.000 TL | — |
| %10 artış | 44.000 TL | 54.450 TL | 6.534.000 TL | 7.128.000 TL |
| %20 artış | 48.000 TL | 59.400 TL | 7.128.000 TL | 14.256.000 TL |
| %25 artış | 50.000 TL | 61.875 TL | 7.425.000 TL | 17.820.000 TL |
Bu tablo yalnızca temel ücret etkisini gösterir. İkramiye, vardiya zammı, fazla çalışma ücreti ve kıdem tazminatı karşılıkları gibi ücrete bağlı kalemler de artışla birlikte büyür. Ayrıca 2026 yılında prime esas kazanç üst sınırı aylık 297.270,00 TL'dir; bu sınırın üzerindeki ücretlerde SGK primi hesaplanmaz. İmalat sektöründe 5 puan, imalat dışında 2 puan prim indirimi uygulanabilen işverenler için maliyet daha düşük olacaktır; teşvik ve indirim koşulları için mali müşavirinize danışın.
3. Teklif Taslağını Madde Madde Değerlendirin
Sendikanın TİS teklifi geldiğinde, her maddeyi şu sorularla değerlendirin:
- Bu madde kanunun emredici hükümlerine uygun mu?
- Maddenin yıllık maliyeti nedir?
- Madde operasyonel esnekliğimizi nasıl etkiler (vardiya, fazla çalışma, görev değişikliği)?
- Madde yoruma açık mı; ileride hak uyuşmazlığına yol açar mı?
- Bu maddede kabul edilebilir alternatifimiz nedir?
Sonuçları üç renkli bir tabloda toplayın: kabul edilebilir, müzakereye açık ve kabul edilemez maddeler.
4. Kanunun Tanıdığı Esneklikleri Değerlendirin
TİS, bazı konularda kanunun genel kuralından farklı düzenleme yapılmasına imkân verir. Hazırlık aşamasında bu esneklikleri işletmenizin ihtiyaçlarıyla karşılaştırın:
- Deneme süresi: İş Kanunu'na göre en çok 2 aydır; TİS ile 4 aya kadar uzatılabilir.
- Denkleştirme süresi: Genel kural 2 aydır; TİS ile 4 aya kadar artırılabilir.
- Fazla çalışma ve vardiya düzenlemeleri: Kanunun sınırları içinde, işyerine özgü uygulama esasları belirlenebilir.
Bu tür maddeler, ücret dışı müzakere konuları olarak sendikaya karşılıklı kazanım sağlayan paketler oluşturmanıza yardımcı olabilir.
5. Heyeti ve Yetki Sınırlarını Belirleyin
Müzakere heyetinde karar yetkisi olan bir başkan, İK, finans, operasyon ve hukuk temsilcileri bulunmalıdır. Yönetim kurulundan veya üst yönetimden şu konularda yazılı bir yetki alın:
- Ücret artışında alt ve üst sınır,
- Kabul edilebilecek sosyal yardım kalemleri,
- Sözleşme süresi tercihi,
- Kesinlikle kabul edilemeyecek maddeler.
6. Takvimi ve İletişimi Planlayın
- Yetki tespiti, toplu görüşme ve arabuluculuk aşamalarının kanuni sürelerini içeren bir takvim oluşturun.
- Müzakere süresince çalışanlarla iletişimin tek kanaldan ve sendikal güvence kurallarına uygun yürütülmesini sağlayın.
- Olası bir uyuşmazlık için grev etki analizini erken aşamada hazırlayın.
Toplu görüşmenin aşamalarını toplu görüşme süreci yazımızda ayrıntılı olarak anlattık. Ücret tarafında uzun vadeli bir yaklaşım için TİS ve ücret politikası yazımız da yol gösterici olabilir.
Sık Yapılan Hazırlık Hataları
Hazırlık sürecinde en sık karşılaştığımız hatalar şunlardır:
- Yalnızca temel ücrete odaklanmak: İkramiye, sosyal yardım ve vardiya zammı gibi ücrete bağlı kalemlerin toplam maliyete etkisini hesaba katmamak.
- Bileşik etkiyi atlamak: Dönemsel zamların birbirinin üzerine eklendiğini unutup oranları basitçe toplamak.
- Tek senaryoyla masaya oturmak: Sendikanın teklifine karşı yalnızca tek bir karşı teklif hazırlamak; oysa farklı paket alternatifleri esneklik sağlar.
- Operasyon ekibini sürece katmamak: Vardiya ve çalışma süresi maddelerinin sahadaki etkisini görmeden kabul etmek.
- Geçmiş TİS'ten ders almamak: Önceki dönemde uyuşmazlık yaratan maddeleri yeniden aynı şekilde imzalamak.
- Nakit akışını unutmak: Geriye dönük fark ödemelerinin ve ikramiye dönemlerinin nakit planına etkisini öngörmemek.
Bu hataların çoğu, hazırlığa erken başlamak ve finans ile operasyon ekiplerini ilk günden sürece dahil etmekle önlenebilir.
TİS Hazırlığında Profesyonel Destek
İyi bir hazırlık, toplu görüşme masasında işverenin en büyük avantajıdır. İK Partner olarak iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimizle veri analizi, maliyet senaryoları, teklif değerlendirmesi ve heyet hazırlığı konularında destek veriyoruz. Ücretsiz ilk görüşmede hazırlık planınızı birlikte oluşturabiliriz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Örnek hesaplamalar basitleştirilmiştir; somut durumlar için hukuk danışmanına ve mali müşavire başvurmanızı öneririz.
