Net ücret (İngilizce: net wage veya take-home pay), çalışanın brüt ücretinden SGK işçi payı, işsizlik sigortası işçi payı, gelir vergisi ve damga vergisi gibi yasal kesintiler düşüldükten sonra hesabına yatan tutar anlamına gelir. Halk arasında "eline geçen maaş" ya da "net maaş" olarak bilinir.
Çalışanlar için en anlamlı rakam net ücrettir; işverenin bütçesinde ise brüt ücret ve işveren maliyeti öne çıkar. Bu iki bakış açısını birbirine çevirebilmek İK, bordro ve yöneticiler için temel bir yetkinliktir. Özellikle iş tekliflerinde "net mi brüt mü" sorusunun netleşmemesi, ilerleyen aylarda ciddi beklenti farklarına yol açabilir.
Net Ücret Nedir? Brüt Ücretle İlişkisi
Ücret sözleşmede brüt olarak kararlaştırılırsa net tutar her ay kesintilere göre değişebilir; net olarak kararlaştırılırsa bu kez işveren, vergi ve prim artışlarının maliyetini üstlenir. Brüt ücretin tanımı ve kapsamı için brüt ücret maddemize göz atabilirsiniz.
Net ücreti belirleyen kesintiler şunlardır (2026 oranları):
| Kesinti | Oran / Kural |
|---|---|
| SGK işçi payı | %14 (malullük-yaşlılık-ölüm %9 + genel sağlık %5) |
| İşsizlik sigortası işçi payı | %1 |
| Gelir vergisi | Kümülatif matraha göre %15'ten başlayan artan oranlı tarife |
| Damga vergisi | Binde 7,59 |
| Asgari ücret istisnası | Asgari ücrete isabet eden gelir ve damga vergisi kesilmez |
Net Ücret Nasıl Hesaplanır?
Hesaplama şu sırayla yapılır:
- SGK ve işsizlik primleri: Brüt ücret (prime esas kazanç üst sınırına kadar) × %14 ve × %1.
- Gelir vergisi matrahı: Brüt ücret − SGK işçi payı − işsizlik işçi payı.
- Hesaplanan gelir vergisi: Matrah, yıl başından itibaren biriken kümülatif matraha göre tarifeye uygulanır.
- Asgari ücret istisnası: Asgari ücrete isabet eden gelir vergisi ve damga vergisi düşülür.
- Damga vergisi: Brüt ücret × binde 7,59, eksi asgari ücrete isabet eden damga vergisi.
- Net ücret: Brüt ücret − tüm kesintiler.
Örnek Hesaplama (2026, ocak ayı)
Örnek: Brüt ücreti 50.000 TL olan, yıl başında kümülatif matrahı sıfır olan bir çalışan için ocak ayı hesabı şöyledir:
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Brüt ücret | 50.000,00 TL |
| SGK işçi payı (%14) | 7.000,00 TL |
| İşsizlik işçi payı (%1) | 500,00 TL |
| Gelir vergisi matrahı | 42.500,00 TL |
| Hesaplanan gelir vergisi (%15) | 6.375,00 TL |
| Asgari ücret gelir vergisi istisnası | 4.211,33 TL |
| Ödenecek gelir vergisi | 2.163,67 TL |
| Damga vergisi (50.000 × binde 7,59 − 250,70) | 128,80 TL |
| Net ücret | 40.207,53 TL |
Asgari ücret istisnası, 2026 yılı brüt asgari ücreti 33.030,00 TL'nin gelir vergisi matrahı olan 28.075,50 TL'ye %15 uygulanarak bulunur. Bu yüzden asgari ücretlinin aylık net ücreti brüt 33.030,00 TL'den yalnızca 4.954,50 TL'lik SGK ve işsizlik kesintisi düşülerek 28.075,50 TL olur.
Ayrıntılı aylık tablo ve farklı ücret seviyeleri için brütten nete maaş hesaplama 2026 rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Net Ücret Neden Yıl İçinde Değişir?
Brüt ücret sabit kalsa bile net ücret yıl içinde azalabilir. Bunun temel nedeni, gelir vergisinin kümülatif matrah üzerinden hesaplanmasıdır. 2026 tarifesinde ücretliler için 190.000 TL'ye kadar olan matrah %15, 400.000 TL'ye kadar olan kısmın fazlası %20 oranında vergilendirilir. Kümülatif matrah bir dilimi aştığında, o aydan itibaren aynı brüt ücretten daha fazla vergi kesilir ve net ücret düşer.
Diğer etkenler şunlardır:
- Prim, ikramiye gibi ek ödemeler o ayın matrahını yükseltir.
- Prime esas kazanç üst sınırı (2026'da aylık 297.270,00 TL) aşıldığında, aşan kısımdan SGK primi kesilmez.
- Engellilik indirimi gibi özel indirimler gelir vergisi matrahını azaltır.
Bu nedenle çalışanlara iş teklifinde yalnızca ilk ayın net tutarını söylemek yanıltıcı olabilir. Teklif mektubunda ücretin brüt mü net mi olduğunu açıkça yazmak ve yıl içindeki olası değişimi kısaca açıklamak, sonradan yaşanacak hayal kırıklığını önler.
Sık Karıştırılan Kavramlar
- Net ücret – brüt ücret: Brüt, kesintiler öncesi; net, kesintiler sonrası tutardır.
- Net ücret – işveren maliyeti: İşveren maliyeti, brüt ücrete işveren SGK payı (%21,75) ve işsizlik işveren payı (%2) eklenerek bulunur.
- Net ücret – çıplak ücret: Çıplak ücret, yan ödemeler hariç temel ücreti anlatır ve brüt olarak ifade edilir.
- Net ücret – ele geçen tutar: Maaş haczi veya avans mahsubu varsa hesaba yatan tutar, bordrodaki net ücretten de düşük olabilir.
Not: Bu yazıdaki hesaplama genel bilgilendirme amaçlıdır; özel indirimler ve teşvikler sonucu değiştirebilir.
İK sözlüğündeki diğer terimler için İK Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
Bordro Doğruluğu İçin Yanınızdayız
Net ücretin doğru hesaplanması; sözleşmedeki ücret tanımından vergi dilimi takibine kadar birçok adımın birlikte doğru kurulmasına bağlıdır. İK Partner, iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmeti kapsamında bordro kontrol süreçlerinizi gözden geçirir. Sorularınızı ücretsiz ilk görüşmede konuşabiliriz.
