Emeklilikte yaşa takılanlar olarak bilinen grubun yaş şartını kaldıran düzenleme, Türkiye'de son yılların en geniş kapsamlı sosyal güvenlik değişikliklerinden biri oldu. Düzenlemenin yürürlüğe girdiği ilk dönemde birçok işyeri kısa sürede çok sayıda emeklilik ayrılışıyla karşılaştı. Ancak EYT kapsamındaki çalışanlar konusu bugün de güncelliğini koruyor: Prim gününü veya sigortalılık süresini henüz tamamlamamış olan bu gruptaki çalışanlar, şartları tamamladıkça emeklilik haklarını kullanmaya devam ediyor.
İşveren açısından EYT kapsamındaki bir çalışanın emekliliği, diğer emeklilik ayrılışlarıyla aynı temel kurallara tabidir; ancak yaş şartının aranmaması, ayrılışın zamanlamasını daha az öngörülebilir hale getirir. Çalışan, gerekli gün ve süre şartlarını tamamladığı anda, yaşını beklemeden emeklilik hakkını kullanabilir.
Bu yazıda EYT düzenlemesinin işverenler için ne anlama geldiğini, kıdem tazminatı ve SGK bildirimleri açısından dikkat edilecek noktaları ve bu gruptaki çalışanların emeklilik sonrası istihdamını ele alıyoruz. Düzenlemenin kapsamına giren sigortalılık başlangıç tarihi ve gün eşiklerini bu yazıda vermiyoruz; kişiye özel değerlendirme SGK tarafından yapılır.
EYT Düzenlemesi Ne Getirdi?
7438 sayılı Kanun ile belirli bir tarihten önce sigortalı olanlar için yaşlılık aylığı bağlanmasında yaş şartı kaldırıldı. Düzenlemenin temel mantığı şöyle özetlenebilir:
- Kapsama giren sigortalılar için yaş şartı aranmaz.
- Prim ödeme gün sayısı ve sigortalılık süresi şartları ise devam eder; bu şartları tamamlamayan kişi EYT kapsamında olsa bile emekli olamaz.
- Kapsamın belirlenmesinde ilk sigortalılık başlangıç tarihi belirleyicidir; borçlanmalar bazı durumlarda bu tarihi geriye götürerek kişiyi kapsama dahil edebilir.
- Emeklilik başvurusu ve aylık bağlanması, SGK'nın genel tahsis usullerine göre yapılır.
Dolayısıyla işyerinizde EYT kapsamında olup henüz gün şartını tamamlamamış çalışanlar varsa, bu çalışanlar şartları tamamladıkları anda emeklilik için başvurabilirler.
EYT Kapsamındaki Çalışanlar ve Kıdem Tazminatı
EYT kapsamındaki çalışanın kıdem tazminatı hakkı, 1475 sayılı Kanun'un yürürlükteki 14. maddesindeki genel kurallara göre değerlendirilir:
| Ayrılış durumu | Çıkış kodu | Kıdem tazminatı |
|---|---|---|
| Yaşlılık aylığı bağlanması amacıyla ayrılış | 8 (emeklilik) | En az 1 yıl kıdem şartıyla ödenir |
| SGK'dan kıdem tazminatı alabilir yazısı alarak ayrılış | 14 (yaş dışındaki şartların tamamlanması) | En az 1 yıl kıdem şartıyla ödenir |
| Şartlar tamamlanmadan istifa | 3 (istifa) | Genel kural olarak ödenmez |
EYT kapsamındaki çalışanlar için yaş şartı aranmadığından, gün ve süre şartlarını tamamlayan çalışan çoğu durumda doğrudan emeklilik başvurusu yapabilir. Hangi kodun uygun olduğu, çalışanın SGK'dan aldığı belgeye ve ayrılış amacına göre belirlenmelidir. Kod 14 süreci hakkında ayrıntılı bilgi için kıdem tazminatı alabilir yazısı rehberimize göz atabilirsiniz.
2026 yılı için kıdem tazminatı tavanı 01.01.2026 – 30.06.2026 döneminde 64.948,77 TL, 01.07.2026 – 31.12.2026 döneminde 73.729,87 TL'dir. Kıdem tazminatından yalnızca binde 7,59 damga vergisi kesilir.
Ayrılış Zamanlamasındaki Belirsizlik ve Planlama
EYT kapsamındaki çalışanların ayrılışını öngörmek, yaş şartı olan çalışanlara göre daha zordur. Çünkü belirleyici unsur, işverenin doğrudan göremediği prim günü ve sigortalılık süresidir. Bu belirsizliği yönetmek için şunlar yapılabilir:
- Kıdem dağılımı analizi: Uzun süredir sigortalı olduğu bilinen ve işyerinizde uzun kıdemi bulunan çalışan gruplarını anonim olarak değerlendirin.
- Gönüllü planlama görüşmeleri: Çalışanların emeklilik planlarını paylaşmaları için güvenli bir zemin oluşturun; bilgi vermeye zorlamayın.
- Kritik pozisyon haritası: Emekliliği yakın olabilecek çalışanların bulunduğu kritik pozisyonlar için yedekleme planı hazırlayın.
- Kıdem yükü projeksiyonu: Olası ayrılışları farklı senaryolarla bütçeye yansıtın.
Emeklilik kaynaklı kıdem yükünün bütçelenmesi için kıdem tazminatı karşılığı ve bütçe planlaması yazımızı inceleyebilirsiniz.
Emeklilik Sonrası Yeniden İstihdam
EYT kapsamında emekli olan çalışanların önemli bir kısmı, görece genç yaşta emekli olduğu için çalışmaya devam etmek ister. Bu durumda işveren için iki temel seçenek vardır:
- Ayrılış ve yeniden giriş: Çalışan emeklilik nedeniyle ayrılır, kıdem tazminatını alır ve ardından yeni bir iş sözleşmesiyle yeniden işe başlar.
- Yeni işveren olarak istihdam: Başka bir işyerinde emekli olmuş bir kişiyi işe almak.
Her iki durumda da çalışan sosyal güvenlik destek primine tabi olarak bildirilir ve işsizlik sigortası kapsamında değildir. Bordroda belge türünün doğru seçilmesi ve işsizlik sigortası kesintisinin kaldırılması gerekir. Bu dönemde uygulanabilecek teşvik ve destekler için güncel mevzuatın ve SGK duyurularının kontrol edilmesi önerilir.
Örnek Senaryo
Örnek bir perakende işletmesinde, uzun yıllardır mağaza müdürü olarak çalışan bir personel, SGK'dan aldığı bilgiyle EYT kapsamında olduğunu ve prim günü şartını yakın zamanda tamamlayacağını İK'ya bildirir. İK, çalışandan SGK yazısını ister, ayrılış tarihini birlikte planlar ve bu sürede mağaza müdür yardımcısının hazırlanması için bir devir takvimi oluşturur. Çalışan emeklilik nedeniyle ayrılır, kıdem tazminatı ve izin ücreti ödenir, işten ayrılış bildirgesi kod 8 ile verilir. Bir süre sonra çalışan, bölge eğitimlerinde kısmi süreli görev almak istediğini belirtir; yeni sözleşme imzalanır ve SGDP kapsamında yeniden işe giriş bildirgesi verilir.
Sık Yapılan Hatalar
- EYT kapsamındaki her çalışanın hemen emekli olabileceğini varsaymak: Gün ve süre şartları devam eder.
- Çalışanın beyanıyla süreci başlatmak: SGK teyidi olmadan ayrılış yapılmamalıdır.
- Kod 3 ile çıkış yapmak: Emeklilik veya kod 14 kapsamındaki ayrılışın istifa olarak bildirilmesi, kıdem hakkını tartışmalı hale getirir.
- Yeniden giriş sonrası belge türünü değiştirmemek: Emekli çalışanın normal sigortalı gibi bildirilmesi düzeltme gerektirir.
- Toplu ayrılışlara hazırlıksız yakalanmak: Aynı dönemde birden fazla çalışanın şartları tamamlaması, nakit akışını ve operasyonu zorlayabilir.
EYT Süreçlerinde Uyumlu Yönetim
EYT kapsamındaki çalışanların emekliliği, doğru planlandığında hem çalışan hem işveren için sorunsuz bir geçiştir. İK Partner, emeklilik ayrılışlarının, kıdem hesaplarının ve emeklilik sonrası istihdamın mevzuata uygun yönetimi konusunda işverenlere destek verir. İş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimiz hakkında bilgi almak ve ücretsiz ilk görüşme planlamak için bize ulaşabilirsiniz.
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Kişisel değerlendirme için SGK'ya, somut durumlar için hukuk danışmanınıza veya mali müşavirinize başvurun.
