Kıdem tazminatında tutarı belirleyen iki değişken vardır: ücret ve süre. Ücret tarafı genellikle bordrodan okunabilirken kıdeme esas süre çok daha fazla yorum gerektirir. Aynı işverende aralıklı çalışmalar, ücretsiz izinler, askerlik, uzun raporlar veya grup şirketleri arası geçişler devreye girdiğinde "Bu çalışan kaç yıl kıdemli?" sorusunun cevabı tek bir tarih farkından ibaret olmaktan çıkar.
Bu yazıda kıdem süresinin hangi dönemleri kapsadığını, kesirli yıl, ay ve günlerin nasıl hesaplandığını ve sık karşılaşılan özel durumları sayısal örneklerle ele alıyoruz. Amacımız, çıkış hesaplarınızda süreyi tartışmasız biçimde belgeleyebilmeniz.
Kıdeme Esas Sürenin Temel Kuralı
1475 sayılı İş Kanunu md. 14'e göre işçinin kıdemi, iş sözleşmelerinin devam etmiş veya aralıklarla yeniden kurulmuş olmasına bakılmaksızın, aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde çalıştığı süreler birlikte dikkate alınarak hesaplanır. Bu kuralın üç pratik sonucu vardır:
- Aynı işverene ait farklı şubelerdeki çalışmalar birleştirilir.
- Araya ayrılış girmiş olsa bile önceki çalışma dönemi, kural olarak yeni dönemle birleştirilir.
- Önceki dönem için kıdem tazminatı ödenmişse, o dönem yeniden hesaba katılmaz.
Önceki dönemin istifa veya işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle haklı feshi gibi tazminat gerektirmeyen bir nedenle sona erip ermediği de birleştirme tartışmalarında önem taşır. Bu tür geçmişi olan dosyalarda hukuk danışmanınızla birlikte değerlendirme yapın.
Kesirli Süre Nasıl Hesaplanır?
Kıdem tazminatına hak kazanmak için en az bir yıllık hizmet gerekir. Bir yılı dolduran çalışanda, yıldan artan süreler de oranlanarak tazminata eklenir. Uygulamada yaygın formül şöyledir:
| Süre parçası | Formül |
|---|---|
| Tam yıllar | Esas ücret × yıl sayısı |
| Artan aylar | Esas ücret ÷ 12 × ay sayısı |
| Artan günler | Esas ücret ÷ 365 × gün sayısı |
Örnek senaryo: Giydirilmiş brüt ücreti 36.000 TL olan bir çalışanın hizmet süresi 2 yıl 7 ay 20 gün olsun. Fesih Ekim 2026'da gerçekleşmiş ve ücret 73.729,87 TL tavanın altında kalmış olsun.
- 2 yıl: 36.000 × 2 = 72.000,00 TL
- 7 ay: 36.000 ÷ 12 × 7 = 21.000,00 TL
- 20 gün: 36.000 ÷ 365 × 20 = 1.972,60 TL
- Brüt kıdem tazminatı: 94.972,60 TL
- Damga vergisi (binde 7,59): 720,84 TL
- Net ödeme: 94.251,76 TL
Tarih farkını yıl, ay ve güne ayırırken önce tam yılları, sonra kalan tam ayları, en son günleri sayın. Çıkış gününün dahil edilip edilmemesi bir günlük fark yaratabilir; seçtiğiniz yöntemi tüm çalışanlar için tutarlı uygulayın.
Süreye Dahil Edilen ve Edilmeyen Dönemler
Aşağıdaki tablo uygulamadaki genel yaklaşımı özetler. Somut olayın koşulları sonucu değiştirebilir.
| Dönem | Kıdeme esas süreye etkisi |
|---|---|
| Deneme süresi | Dahil edilir |
| Yıllık ücretli izin ve ücretli mazeret izinleri | Dahil edilir |
| Analık (doğum) izni süresi | Uygulamada dahil edilir |
| Kullandırılan ihbar öneli | Dahil edilir (sözleşme önel sonunda biter) |
| Ücretsiz izin | Kural olarak dahil edilmez |
| Muvazzaf askerlik süresi | Dahil edilmez |
| Uzun süreli hastalık nedeniyle askı dönemi | Kanuni sınırlar çerçevesinde ayrıca değerlendirilir |
| Grup şirketlerinde farklı tüzel kişilikteki çalışmalar | Somut olaya göre değerlendirilir |
Doğum izninin artık 24 hafta (çoğul gebelikte 26 hafta) olduğunu hatırlatalım; bu sürenin ücretli ya da ücretsiz kısmının kıdeme etkisini özlük kayıtlarınızda ayrıca not etmeniz, ileride çıkacak tartışmaları önler.
Özel Durumlar ve Örnekler
Aralıklı çalışma
Örnek senaryo: Bir çalışan 2 yıl çalışıp istifa etmiş, kıdem tazminatı almamış, birkaç ay sonra aynı işverende yeniden işe başlamış ve 1 yıl 4 ay daha çalışmış olsun. İkinci dönem sonunda işveren tarafından tazminatı gerektiren bir nedenle feshedilirse, uygulamada iki dönemin birleştirilmesi gündeme gelir ve kıdem süresi 3 yıl 4 ay olarak hesaplanabilir. Önceki dönemin sona erme biçimi bu sonucu etkileyebileceğinden dosyayı hukuki açıdan da değerlendirin. İlk dönemin sonunda tazminat ödenmiş olsaydı yalnızca 1 yıl 4 ay dikkate alınırdı.
Bir yılın dolmasına günler kala fesih
Hizmet süresi 11 ay 29 gün olan çalışan kıdem tazminatına hak kazanmaz. Ancak ihbar öneli kullandırılacaksa sözleşme önel sonunda biteceği için süre bir yılı aşabilir. Bu tür sınır vakalarda fesih takvimini dikkatle planlayın ve kötüniyet iddialarına yol açabilecek uygulamalardan kaçının.
İhbar önelinin süreye etkisi
İşveren ihbar önelini kullandırarak fesih yaptığında, sözleşme önel süresinin sonunda biter ve bu süre kıdeme eklenir. Örnek senaryo: Hizmet süresi fesih bildirimi tarihinde 4 yıl 10 ay olan bir çalışana 8 haftalık önel kullandırılırsa, sözleşmenin sona erdiği tarihte kıdem yaklaşık 4 yıl 11 ay 26 gün olur (56 gün, yaklaşık 1 ay 26 güne karşılık gelir). Bu, hem tazminatın tutarını hem de uygulanacak tavanı değiştirebilir; önel Temmuz'a sarkarsa 2026'nın ikinci dönem tavanı (73.729,87 TL) gündeme gelir. İhbar ücretinin peşin ödendiği durumlarda ise sözleşme bildirim anında sona erer. Peşin ödenen önel süresinin kıdeme eklenip eklenmeyeceği konusu uygulamada tartışılabildiğinden, sınırda kalan dosyalarda hukuki görüş almanız yerinde olur.
Birden fazla işyerinde çalışma
Aynı işverene ait farklı şehirlerdeki şubeler veya farklı SGK işyeri sicil numaraları altında geçen süreler, işveren aynı kaldığı sürece birlikte hesaplanır. SGK hizmet dökümünde farklı sicil numaraları görünmesi, kıdemin bölündüğü anlamına gelmez.
İşyeri devri
İşyerinin devrinde devralan işveren, çalışanın devreden işverende geçen süresini de üstlenir. Devreden işverenin sorumluluğu ise kanunda öngörülen sınırlarla devam eder. Devir sözleşmelerinde kıdem yükümlülüklerinin nasıl paylaşılacağını açıkça düzenleyin.
Süre Hesabında Belge Kontrol Listesi
- SGK hizmet dökümü (işyeri sicil numaralarıyla)
- Tüm iş sözleşmeleri ve ayrılış belgeleri
- Önceki dönemlere ait tazminat ödeme dekontları ve ibranameler
- Ücretsiz izin talep ve onay yazıları
- Askerlik ve uzun rapor dönemlerine ilişkin belgeler
- Fesih bildirimi ve tebliğ tarihi
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve yargı uygulaması değişebilir. Somut vakalarda hukuk danışmanınıza ve mali müşavirinize başvurun.
Kıdem Sürelerinizi Doğrulayalım
Aralıklı çalışma, grup şirketi geçişi veya uzun askı dönemleri olan dosyalarda küçük bir süre hatası tazminatı önemli ölçüde değiştirebilir. İK Partner, özlük ve SGK kayıtlarınızı inceleyerek kıdem sürelerini belgeli biçimde hesaplar. Hesabın genel adımları için kıdem tazminatı hesaplama örneklerimize bakabilir, iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimiz için ücretsiz ilk görüşme planlayabilirsiniz.
